Skalsumer weblog

Restauratie Potroeden

De Grote Molen te Broeksterwoude krijgt een restauratiebeurt zoals vele molens.

Maar het bijzondere hier van is, dat de geklonken potroeden uit 1910 ook worden gerestaureerd.

Dit gebeurt bij Shipdock Draaisma in Franeker, de vroegere Scheepswerf Draaisma, die zo rond 1925 ook een geklonken roede voor de Schalsumermolen heeft gemaakt.Deze is in 2005 vervangen door een Molemaroede.

Ben even wezen kijken en heb wat foto,s gemaakt. Prachtig om te zien hoe deze vaklui het oude ambacht weer op pakken.

De verroeste stukken worden uitgeslepen en nieuw in gelast.Vervolgens wordt de roede als u vorm gestraald en wordt de binnenkant behandeld tegen roestvorming.Daarna klinken ze de roede weer dicht. De plaatstrook wordt van tevoren gebogen omdat men dan de te klinken nagels kan tegen houden.

De roede heeft een lengte van 22.54 m en paste niet in de scheepshal. Geen probleem: zei Dickie de werfbaas, we zagen gewoon een gat in de zijwand, en maken een uitbouwtje buiten.

Snoek "uitslaan'.

Zaterdagmiddag 3 jan. stonden we even raar te kijken op de molepôlle.

De molen stond onbelast te draaien bij zo’n 2-3 bf. Maar de wind   trok later in de middag lekker aan.

Dus de vijzel bijgezet. En we staan zo naar het stromende water in de útskoat te kijken, zien we een enorme snoek voorbij schieten. Het uitstromende water stroomde op het ijs, dus bleef de snoek op het ijs liggen. We hebben de polsstok aan de hekkel vastgeknoopt en de snoek met veel moeite, en een natte broek van één van de leerlingen, de vrijheid weer gegeven.

We vroegen ons wel af hoe het mogelijk was dat zo’n grote snoek, hij was ongeveer 95 cm, door de speten van het kroosrooster komt. Waarschijnlijk zit onder water een gat in kroosrooster, we gaan het binnenkort kontroleren.

Stage Leerlingmolenaars.

Vanmiddag hebben twee molenaars in opleiding van De Nijlannermolen te Workum, stage gelopen op de Schalsumermolen.

Zo rond 13.00u arriveerden Harmen Salverda en Klaas Toxopeus op de pôlle.Ze kwamen van de koren-pel-en houtzaagmolen De Zwaluw te Birdaard, waar ze s’morgens stage hadden gelopen.

Eerst een rondleiding door de molen, en toen aan de slag. Bouwe en Reind waren ook aanwezig, en met z’n vieren werden er vier volle zeilen voorgelegd, Er stond een lekkere bries van 4-5bf. en daar kan deze molen heel wat water mee uitslaan,wat hij dan ook de hele middag heeft gedaan.

Om 14.30u.even gezellig gebabbeld onder het genot van een kopje thee resp. koffie met heerlijke oliebollen meegebracht door Reind.

Zo rond 16.00u.werd de vang opgelegd en de zeilen opgeklampt,roede aan de ketting en bliksemafleider.

In het voorjaar 2009 gaan Harmen en Klaas examen doen. Wij, van de Schalsumermolen, wensen jullie veel sukses.En dan hebben we er weer een paar geweldige mounders bij.    

Stage molenaars in opleiding.

Vanmorgen hebben drie leerling-molenaars van de korenmolen De Hoop te Stiens stage gelopen op de Schalsumermolen.

Om precies 9 uur stapten Marianne de Jongh,Ubo Kooijinga en Theo Zwerver de pôlle op. Er stond een matig briesje uit het oosten, te weinig om water uit te slaan. Dus eerst maar een warm bakje koffie, want het was koud op de pôlle.

Na de koffie een rondleiding door de molen, en tegelijk de molen bedrijfsklaar gemaakt. De overring even goed gesmeerd want er moest 180 graden worden gekruid.

Toen vier volle zeilen voorgelegd en even onbelast gedraaid. De wind trok iets aan tot 4 bf. de vijzel bijgezet, en kon de molen water uitslaan.

Tegen twaalven de vang weer opgelegd, zeilen opgeklampt. en de roede aan de ketting gelegd, want s’middags moest er nog stage op de koren en pelmolen De Onderneming te Witmarsum gelopen worden.

Marianne, Theo en Ubo succes met de opleiding.

Tiende Friese Molendag.

Zo rond halftien stapte ik de pôlle op en daar was Wil, één van de molenaars in opleiding, ook al.

Tot 12.30u. is Wil op de molen,daarna Johanna en Reind. Bouwe is in Frankrijk op vakantie.

Wil smeert de molen, en hangt de Friese vlag in top, en ik begin te kruien.

Terwijl we aan het zeilvoorleggen zijn,dienen de eerste gasten zich al aan, een opa uit Tzummarum met dochter en twee kleinkinderen.

Toen er vier volle zeilen waren voorgelegd klaarde de lucht op, en trok de wind lekker aan tot zo’n 4-5 bf. Dus kon de molen lekker water uitslaan, en datgene laten zien wat hij van 1801 tot 1978 heeft gedaan nl. de Grote Schalsumerpolder droog houden.

Voor de middag zo’n 25 bezoekers gehad,en dat zijn er wel eens minder geweest. Het schitterrende weer, met een stevige wind uit het oosten,werkte hier natuurlijk ook aan mee.

Ook s’middags veel belangstelling, en zelfs ’avonds nog. In de loop van de middag komt er een moeder met vier kleine meisjes op bezoek die ook graag even in de kap wil kijken.Of Johanna even op de kleinste van 8 maand wil passen. Ja dat hoort ook bij het vrijwillig molenaar zijn.

Al met al weer een zeer geslaagde molendag gehad met ongeveer 65 bezoekers, uit binnen en buitenland.

s’Avonds nog gezellig na zitten praten onder het genot van een drankje en een hapje, nagenietend van een "noflikke dei".

Johanna,Wil en Reind bedankt voor de hulp. ps. De molenfoto’s zijn gemaakt door Bouma jr. Wommels.

R.S.G. Simon Vestdijk op bezoek.

In het kader van "De Fryske Dei"kwamen woensdagmorgen zeven leerlingen uit klas 2, en leiding een bezoek brengen aan de Schalsumermolen.

Er was afgesproken om 9.30u. en rond die tijd melden de eerste leerlingen zich. Er stond een lekkere bries 4-5 bf. uit het zuidwesten, dus de molen stond flink water uit te slaan.

Een enkeling had eerder een molen bezocht, maar nog nooit een poldermolen, dus dat was genieten.

Schoenen en sokken uit , broekspijpen omhoog, en lekker in útskoat staan in het stromende water.

De vang opgelegd en een rondleiding door de molen gemaakt. Op de eerste zolder wilde iedereen  bij het trapje op om even in de eendekorf te kijken. Daar zitten n.l. vier jonge torenvalken in die tegen het uitvliegen aanzitten. Eéntje maakt zo nu en dan al even een vliegoefening, maar komt toch steeds weer terug.

Iedereen stond er van te kijken dat men 207 jaar geleden al zo’n technisch werktuig kon maken, en dat louter door windkracht in beweging komt.

Allemaal nog even in een wiek klimmen en genieten van het mooie uitzicht over de landerijen.

Het liep ondertussen al weer tegen twaalven, en er stond nog een lekker etentje op het menu, dus afscheid genomen, en een ieder ging weer richting Franeker

Al met al een gezellige ochtend, met leuke belangstellende jongelui.

Bedankt, en oan’t sjen.

             Durk.

Molenexursie.

Zaterdag 29 maart hebben 56 molenvrienden uit Fryslân vijf molens bezocht in de provincie’s Utrecht en Noord Holland. Elk jaar wordt door het Gild Fryske Mounders een molenexursie georganiseerd, en ook nu weer voortreffelijk verzorgd door Jaap Tiedema en Ruurd Jacob Nauta. 

s’Ochtens om 7.00u. in de bus, zuidwaarts. Ook alle leerlingen van de Schalsumermolen incl. de leermeester, en wat hebben we genoten deze dag. Weer en wind, alles werkte mee.

De wiekenkruisen van alle molens draaiden prachtig bij aankomst, en we werden overal zeer vriendelijk ontvangen door de desbetreffende molenaars.

Overal deskundige uitleg met mooie verhalen van de molenaars. Al met al een zeer geslaagde dag.Hier nog wat foto’s van de molens, en omgeving, die we bezocht hebben.

De volgende molens hebben we bezocht : Korenmolen- De Windhond-     Woerden.

                                                                Poldermolen- De Spengense Molen-  Koekengen.

                                                                Korenmolen -De Veenmolen-   Wilnis.

                                                 Poldermolen-De Loenderveense Molen- Loenen aan de Vecht.

                                                                Korenmolen-De Vriendschap-    Weesp.    

Bezoek Korenmolen De Onderneming

Zaterdagmiddag hebben de molenaars in opleiding van de Schalsumermolen de korenmolen De Onderneming in Witmarsum  bezocht.

Een hartelijk ontvangst van molenaar, en oud leermeester, Laurens Sierkstra bij aankomst, en meteen uitleg over de maalstenen.

We kwamen op een goed moment want het koppel 17der blauwe stenen lag open want dat moest worden schoongemaakt. De scherpselgroeven waren dichtgeslibt door iets te vochtige tarwe, en dan wordt het meel te warm tijdens het maalproces, en krijg je geen optimaal product.

Tjitske en Tjalling, die de opleiding voor vrijwillig molenaar volgen op De Onderneming, waren druk in de weer met het uitbikken van de maalstenen.

Er stond een stormachtige wind uit het zuidwesten die later in de middag afnam. Er moest ook tarwe worden gebroken en gemalen op het 16der kopel stenen, dus aktie. Roedekettingen los, molen op de wind kruien, en de windborden er in. Deze molen heeft fokwieken met remkleppen, en met een dikke 5 b.f. had de molen voldoende trekkracht om te malen met kale benen, dus zonder zeilen.

Het kaar werd gevuld met tarwe, de stenen helemaal uitgelicht, en de vang gelicht, en zo werd er eerst tarwe gebroken.Hierna werd het kaar gevuld met de gebroken tarwe en werd het tot meel gemalen, en molenaar Sierksta was dik tevreden over de kwaliteit van het eindprodukt.

Er moest natuurlijk ook geluid worden d.w.z. zakken tarwe van de begane grond naar de luizolder luien en daar het kaar vullen. En dan merk je het verschil in werkzaamheden op een poldermolen en een korenmolen.

Reinder had wat lekkers meegebracht voor bij de thee, dus even pauzeren, en luisteren naar de mooie verhalen van Laurens over het verleden van deze prachtige korenmolen.

Daarna de vang weer gelicht en gemalen, en de zakken meel d.m.v. het afschietwerk naar de begane grond  "geschoten".  

Een zeer prettige en leerzame middag, was het oordeel van de molenaars in opleiding, en bedanken nogmaals Laurens voor de gastvrijheid.

Reinder nodigde ons nog uit voor een bezoekje aan zijn boerderij bij Tzum, en die uitnodiging namen wij graag aan. We hebben nog gezellig zitten napraten onder het genot van een berenburgje.         

   

Stage op de Schalsumermolen.

Vanmiddag hebben twee molenaars in opleiding stage gelopen op de Schalsumermolen.

Jan Stoel en Anne Smit,leerlingen van Jaap Tiedema, leermeester op De Nijlannermolen te Workum, waren vanmiddag te gast.

Ook de eigen leerlingen waren aanwezig, dus een drukte van belang, zeker toen er ook nog bezoekers kwamen kijken.

Jan en Anne hebben gesmeerd, zeilen voorgelegd en opgeklamd,zeilen gezwicht, de vang gelicht en opgelegd, en dat ging allemaal goed.

Komend voorjaar gaan ze examen doen,en dan krijgen we er weer twee geweldige mounders bij.

Jan en Anne, veel plezier straks met de Nijefurdse mounen.

Molenaars in opleiding.

In de maand september j.l. heeft het G.F.M. voor de tweede keer een aktie gehouden om nieuwe molenaars te werven.

Op 22 sept. was er een open lesdag op alle elf lesmolens in Fryslân, waar belangstellenden alles te weten konden komen over molens,en de opleiding voor vrijwillig molenaar.

Er was een flinke belangstelling, wat resulteerde in dertien nieuwe leerling molenaars.

Op de Schalsumermolen waren vijf aanmeldingen,en die hebben de drie proeflessen,met veel interesse gevolgd.Wat uiteindelijk resulteerde in vier die de opleiding wilden volgen. 

Iedere zaterdagmiddag zijn de molenaars in opleiding dan ook druk in de weer met, molen smeren, op de wind kruien, zeilvoorleggen, en OPKLAMPEN.

Ook het vangen [stoppen] van de molen wordt elke keer veel geoefend, omdat dit voorzichtig, en met veel gevoel uitgevoerd moet worden.

Op de foto’s is te zien wat dit allemaal inhoud,en na wat oefenen krijgt iedereen het onder de knie.

De opleiding duurt ongeveer 1.5 tot 2 jaar, en we hopen dat we tegen die tijd er weer dertien nieuwe molenaars bij hebben om de prachtige historische werktuigen te bedienen.